Het pad van positieve desintegratie naar toenemende autonomie, empathie en authenticiteit loopt via niveaus.

Kenmerken van niveau I

Egocentrisch, geen zelfreflectie, geen schuldgevoel, niet rekening houden met de consequenties van acties tegenover anderen, geen emotionele betrokkenheid, geen innerlijk conflict, wel externe conflicten door te bevechten wat in de weg van de eigen verlangens staat, slechts zorg voor ‘mijn’ familie/’mijn’ werk/’mijn’ buurt.

Aan het begin van niveau I bevinden zich de psychopaten, aan het einde van niveau I vinden we hardwerkende, gezagstrouwe individuen die de gevestigde waarden ondersteunen.

Kenmerken van niveau II

Minder zelfverzekerd dan de individuen van niveau I, voortdurend op zoek naar goedkeuring van anderen door bij groepen te horen of door helper/redder te zijn, maken geen onderscheid tussen overtuigingen en het aanpassen aan anderen, voelen zich verward, machteloos, onzeker over alles en minderwaardig t.o.v. anderen, slingeren mee met anderen met ambivalente gevoelens en inconsistent gedrag tot gevolg, overtuigen zichzelf dat ze goede mensen zijn door zichzelf op te offeren, om anderen te geven, zorgzaam en verantwoordelijk te zijn, bekommerd om het welzijn van anderen.

Empathie neemt de vorm aan van overidentificatie met anderen zodat ze zich verliezen in het drama van andermans leven. En de empathie kan snel omslaan in minachting als ze zich niet geapprecieerd voelen voor hun zorg. Schuldgevoel over het niet voldoen aan andermans verwachtingen; schuld gebruiken om anderen te manipuleren.

Conservatieven blijven op niveau II (ze beschermen zichzelf tegen verdere desintegratie en verdedigen hun vertrouwde leven), ‘transformatoren’ stoten door naar niveau III.

Kenmerken van niveau III

Ontevredenheid met zichzelf, hun waarden en hun leven; begin van een eigen ontwikkelend waarden- en normensysteem en een groeiend besef van persoonlijke autonomie, worden gedreven door een persoonlijkheidsideaal in zichzelf, horen diep vanbinnen de roep dat het leven meer te bieden heeft, vaak getriggerd door externe omstandigheden zoals de dood van een geliefde, een scheiding, jobverlies, ziekte, pijn...; zéér pijnlijk proces want laten alles achter zich waar ze voordien op rekenden, laten gaan van behoefte aan goedkeuring, laten gaan van onzekerheden, moeten leren geloven in zichzelf, moeten leren vertrouwen op hun eigen oordeel, moeten riskeren om anders te zijn en mensen in hun omgeving te kwetsen door zichzelf te worden; dit keerpunt heeft namen gekregen als: de hel, de woestijn, een nachtmerrie, de tocht naar de onderwereld, de reis van de held enz.; gevoelens van wanhoop, depressie en complete duisternis; er woedt een intens conflict tussen de oude persoonlijkheidsstructuur en de zich ontwikkelende autonome persoonlijkheidsstructuur.

Er is licht aan de andere zijde van de tunnel: het tevoorschijn komen van eigenwaarde die in niets lijkt op iets wat men ooit ervaren heeft, niet langer in de macht van de omringende wereld, creëren/leven hun eigen leven, geven werkelijk om anderen en zien ze als unieke individuen, omdat ze anderen niet meer gebruiken om hun zelfgevoel op te krikken, het spontaan vrijkomen van overvloedige creatieve energie waarmee een bijdrage aan de wereld kan geleverd worden, onthechte empathie i.p.v. de nood om nodig te zijn

Op niveau III hebben individuen hun eigen lijden onder ogen gezien en begrijpen de betekenis ervan. Als gevolg daarvan zijn ze in staat om anderen bij te staan in hun pijn in plaats van hen zo snel mogelijk van de pijn af te helpen. Alhoewel het lijkt dat deze individuen afstand nemen van de zorg voor anderen, gaan ze door een proces dat hen dieper met anderen verbindt.

Kenmerken van niveau IV

Het niveau van zelfactualisatie. Duidelijk eigen waardensysteem en demonstreren die waarden in hun leven. Persoonlijkheidsideaal wordt bereikbaar. Autonoom, authentiek en reflectief functioneren. Houding van dienstbaarheid maar niet ten koste van zichzelf, met een grotere synergie tot gevolg.

Zelfacceptatie i.p.v. de schaamte en schuld over het niet voldoen aan het persoonlijkheidsideaal op niveau III. Het streven naar steeds hogere ontwikkeling maakt plaats voor het besef dat ontwikkeling eenvoudigweg gebeurt, die innerlijke zekerheid zorgt ervoor dat innerlijk conflict, faalangst en weerstand sterk verminderen. Zelfsturende vaardigheden worden gebruikt om het leven zich vanzelf te laten ontwikkelen, verandering hoeft niet meer geforceerd te worden. Groot mededogen voor de pijn van anderen zonder zelf overweldigd te worden door dat lijden.

Kenmerken van niveau V

Het bereiken van het persoonlijkheidsideaal: al de innerlijke conflicten zijn verdwenen en de persoonlijkheid is een uitdrukking van Zijn. Door hun meest eigen vorm aan te nemen, ervaren deze individuen eenheid met het universum. Ze zijn een levende manifestatie van het Leven dat door alles heen stroomt en kunnen niet anders dan leven geven. Mensen die dit niveau bereikten, zijn bijvoorbeeld: Etty Hillesum, Mahatma Ghandi, Dag Hammarskjöld en Moeder Theresa.

Binnen de niveaus loopt ieder een volstrekt unieke weg. Sommige mensen groeien gedurende hun hele leven in hetzelfde niveau zonder de verscheuring te voelen van de transformatie naar een hoger niveau. Anderen functioneren tegelijk op twee of drie niveaus, afhankelijk van het levensdomein of deel van het waardensysteem.